Diagnoza i leczenie
Rozwój choroby w organizmie Diagnoza Pierwsza pomoc
Rozwój choroby w organizmie
Po 30 minutach od ukąszeniu komara-nosiciela, zarodźce malarii przedostają się wraz z krwią do wątroby, gdzie zaczynają się reprodukować. Zanim pojawią się pierwsze symptomy, mija co najmniej 7 dni, po tym czasie zarodźce zostają uwolnione do krwiobiegu rozpoczynając zmasowany atak na krwinki czerwone - malaria się ujawnia a jej przebieg może być gwałtowny.
Diagnoza
Głównym objawem malarii jest gorączka i jej nawroty. Gorączka może mieć na początku charakter ciągły lub nieregularny, lecz wkrótce przechodzi w stan regularny, z atakami co 2-3 dni. Każdy atak trwa kilka godzin i często zaczyna się drżeniem ciała. Jednocześnie występują również bóle głowy i całego ciała, rzadziej wymioty i biegunka.
Bez względu na to, czy występują inne symptomy, czy nie, każdą gorączkę pojawiającą się od tygodnia do trzech miesięcy po pobycie w strefie malarycznej zawsze należy traktować jako podejrzenie malarii i szukać fachowej porady lekarskiej.
Do diagnozy można użyć jednego z dostępnych na rynku testów - po nakłuciu palca i rozprowadzeniu kropelki krwi w jego okienku wynik otrzymujemy niemal natychmiast. W praktyce ich przydatność jest jednak znikoma - badania pokazują, że wyniki testów przeprowadzanych przez niedoświadczone osoby często są błędne.
Jak samodzielnie rozpoznać malarię
- Gorączkę (powyżej 37.5°C) można sprawdzić bez termometru prosząc kogoś zdrowego o przyłożenie tyłu dłoni do czoła - jeśli jest gorące, prawdopodobnie mamy gorączkę. W przypadku braku możliwości szybkiego potwierdzenia diagnozy przez lekarza należy już teraz rozpocząć leczenie.
- Zmiany w zachowaniu (konwulsje, utraty przytomności)
- Częste wymioty, niemożność przyjmowania pożywienia i płynów
- Oddawanie niewielkiej ilości moczu (lub wcale), ciemny jego kolor
- Ostra biegunka
- Krwawienie nosa lub dziąseł
- Gorączka powyżej 39°C
- Ciężkie odwodnienie (wątła skóra, zapadnięte oczy)
- Żółty kolor gałek ocznych
Nawroty malarii vivax i ovale mogą nastąpić w przeciągu kilku miesięcy od infekcji, w rzadkich przypadkach nawet po dwóch latach. Malaria malariae może być obecna we krwi przez wiele lat, ale nie jest zagrożeniem dla życia.
Pierwsza pomoc
Malarii nie należy lekceważyć, dlatego w przypadku podejrzenia pozytywnej diagnozy trzeba szybko szukać pomocy lekarskiej. Opóźnienie leczenia malarii faliciparum o 24 godziny może doprowadzić do zgonu (pozostałe rodzaje malarii rzadko prowadzą do śmierci).
W krajach Trzeciego Świata podróżnik narażony jest na ryzyko związane z trudnym dostępem do lekarza, dlatego też warto zaopatrzyć się w leki pierwszej pomocy, które będzie można zaadministrować sobie samemu, zanim znajdziemy wykwalifikowaną pomoc medyczną.
Nieodpowiednie stosowanie leków przez ostatnie dziesięciolecia doprowadziło do sytuacji, w której stare metody leczenia przestały być skuteczne. Obecnie zalecana jest terapia kombinowana na bazie artemizyny (ACT - Artemisin-based Combination Therapy).
By zapobiec uodpornieniu się malarii na artemizynę Światowa Organizacja Zdrowia stara się wykluczyć ze sprzedaży leki doustne zawierające samą artemizynę. Do dyspozycji turysty pozostawiono gotowe preparaty kombinowane. Tylko jeden z nich doczekał się rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia:
Coartem / Riamet
Substancja czynna
artemeter + lumefantrineNazwy handlowe
Coartem, Riamet (oba do kupienia w Europie), Lumartem (Uganda), Lumerax (Indie).Dawkowanie
(dla osób w wieku ponad 14 lat i masie ciała powyżej 50 kg)- Dawka: 4 tabletki
- Częstotliwość: 6 dawek w następującym cyklu: pierwsza natychmiast, druga po 8 godzinach, trzecia po 24 godzinach, czwarta po 36-ciu, piąta po 48-miu, szósta po 60-ciu godzinach od pierwszej dawki (w sumie 4 x 6 = 24 tabletki przez 3 dni)
- Uwagi: Należy poddać się pełnej opisanej powyżej kuracji, nawet gdy objawy ustąpią.
Najlepsza absorpcja leku przy podawaniu z tłustą żywnością, np. z mlekiem i popiciem szklanką wody.
W przypadku wystąpienia wymiotów w przeciągu pół godziny od przyjęcia którejś z dawek należy ją powtórzyć. Jeśli w przeciągu godziny ponownie nastąpią wymioty trzeba podać pół kolejnej dawki. Wymioty zdarzają się rzadziej, gdy uprzednio zbijemy gorączkę np. Paracetamolem (15 mg na kg masy ciała, co 4 godziny).
Bezzwłocznie szukać wykwalifikowanej pomocy medycznej.
Po tygodniu od przyjęcia pierwszej dawki należy kontynuować przyjmowaną wcześniej profilaktykę.